Volkskrant artikel: " Blinden kunnen de krant niet meer vlot lezen"

Als vervolg op de eerdere acties heeft de groep blinde krantenlezers - die zeer ontstemd zijn over het niet meer ontvangen van een goed leesbare krant in braille - een opiniestuk geschreven om landelijk aandacht vragen de achteruitgang in de dienstverlening van aangepaste lectuur. De Volkskrant plaatste dit artikel in hun krant op 4 januari Wereldbrailledag


4 januari 2024 in De Volkskrant:

Blinden kunnen de krant niet meer vlot lezen, en dat is totaal onnodig. Zet ons niet terug in de tijd
Wereldbrailledag
Braillelezers voelen zich een paar decennia teruggezet nu handige software om de krant tot zich te nemen niet meer wordt ondersteund. In Vlaanderen kan het wél, dus waarom hier niet?
LOEK MEIJER, ROB VAN VLIET

Sinds 2001 wordt op 4 januari, vandaag dus, de geboortedag van Louis Braille (1809-1852) herdacht. Hij is uitvinder en naamgever van het schrift dat blinden in staat stelt voor zichzelf aantekeningen te maken en waarmee het schrift van zienden toegankelijk kan worden gemaakt.

Er is in toenemende mate de mogelijkheid om geschreven informatie door een echte of synthetische stem voorgelezen te krijgen. Toch is het belangrijk dat blinde mensen braille leren lezen en dat er wordt gezorgd voor informatie in braille. Lezend met de vingers sta je dichter bij de tekst dan lezend met je oren, waardoor je bijvoorbeeld zelf kunt vaststellen hoe niet-gangbare woorden en namen moeten worden geschreven. Bij het lezen van de krant komt de behoefte hieraan herhaaldelijk voor.

Na een experiment met dagblad Trouw, ruim drie decennia geleden, is binnen de lectuurvoorziening voor leesgehandicapten een toegankelijke voorziening ontwikkeld voor het lezen van elektronische kranten en tijdschriften. Blinde en slechtziende ingeschrevenen konden een digitale versie van een krant of tijdschrift downloaden of per e-mail laten toesturen.

Voor het lezen hiervan was een specifiek programma beschikbaar: het xml- programma. Dat lezen deed je met de computer, waarop software met dit programma was geïnstalleerd, waardoor je de tekst op het scherm in spraak of via een aangesloten uitvoerapparaat in braille kon lezen. Ook erg handig voor doofblinde mensen. Het was een eenvoudig programma, offline te gebruiken, waarmee je vlot door de artikelen kon lopen. Je kon bovendien de hele krant of een deel ervan gemakkelijk archiveren.

Algemene lectuur in aangepaste vorm wordt voor leesgehandicapten beschikbaar gesteld door Bibliotheekservice Passend Lezen (Bpl).

Vorig jaar april heeft Bpl aangekondigd dat in oktober 2023 het gebruik van het xml-programma zou worden beëindigd. Het programma was verouderd. Er was daarom voor het lezen van kranten en tijdschriften een nieuw onlineprogramma ontwikkeld, dat binnen de besloten omgeving van zijn website te gebruiken is. Bestanden, of koppelingen naar bestanden, konden om veiligheidsredenen niet meer worden toegezonden. Aldus de argumentatie van Bpl.

Wie het onlineprogramma ging verkennen, merkte al gauw dat het gebruiksgemak een stuk minder was dan dat van het oude xml-programma. Er was zelfs niet in voorzien dat je langs een korte weg je krant kon bereiken.

Deze ervaringen riepen uiteraard bezwaren op. Die werden aan Bpl gemeld. Reactie: we staan klaar om te helpen. Maar met de verbetersuggesties werd niets gedaan. Bpl hield voet bij stuk en veroordeelde ons tot een onvolwaardige leesvoorziening.

Op 28 november heeft op aandringen van de Koninklijke Bibliotheek, subsidiënt van Bpl, een overleg plaatsgevonden tussen Bpl en een delegatie van de gedupeerden. De uitkomst was dat de gebruikers van de voorziening niet overtuigd zijn geraakt van de noodzaak van de door Bpl gemaakte keuze. Ook heeft Bpl geen enkele toezegging gedaan over de termijn waarop de door de gebruikers noodzakelijk geachte verbeteringen gerealiseerd zouden kunnen zijn. Het xml- programma weer in gebruik nemen bleef onbespreekbaar.

Nu, op Wereldbrailledag 2024, voelt een groep braillelezers zich dus een paar decennia teruggezet in de tijd, de tijd dat er nog geen kranten in een toegankelijke leesvorm beschikbaar waren. Dit kunnen we heel slecht accep-teren, omdat het xml-programma ondanks zijn leeftijd bij de meeste gebruikers nog prima functioneerde. En omdat we weten dat er in Vlaanderen zeven kranten worden aangeboden waarvan de digitale vormgeving in hoge mate voldoet aan wat wij wensen.

Die wens komt overeen met wat in de Auteurswet wordt verstaan onder een voor leesgehandicapten toegankelijk gemaakt geschrift: een geschrift dat door de aangepaste vorm even gemakkelijk toegankelijk is als voor een persoon zonder leeshandicap.

Het kán! Waarom wordt de mogelijkheid dan niet benut?


Rob van Vliet is oud-secretaris van Oogvereniging Nederland. Zij schrijven dit namens de gedupeerden.


Loek Meijer is voorzitter van Stichting Nationaal Blindenmuseum.