'Dit is Slak' laat kinderen voelen én ruiken

Hoe breng je een verhaal tot leven voor kinderen die minder goed zien? Uitgeverij Gottmer en ontwerper Lotte Meeuwissen vonden daar een originele oplossing voor: ‘Dit is Slak’, een prentenboek waarin niet alleen gekeken, maar ook gevoeld en geroken kan worden. Mede dankzij steun van Vereniging Onbeperkt Lezen ligt dit bijzondere boek vanaf deze maand in de winkel.

Het begon met een mailtje van ontwerper Lotte Meeuwissen aan uitgeverij Gottmer Kinderboeken. Ze had eerder een inclusieve leestafel ontworpen waarmee kinderen verhalen met hun zintuigen konden beleven en wilde dit idee vertalen naar een kinderboek. “Lotte stuurde ons prachtige beelden mee en we zagen meteen haar grafische kracht”, vertelt Ingrid van der Mooren, redacteur bij Gottmer. “Het idee van een zintuiglijk kinderboek sprak ons direct aan. We dachten: dit moeten we onderzoeken.”

Eindeloos ruiken
Een boek dat je kunt voelen, dat komt nog wel eens voor bij peuterboeken. Maar een boek dat je kunt ruiken? Dat was voor Gottmer nieuw terrein. “Het was echt een zoektocht”, zegt Ingrid. “Voor de voelelementen hebben we uiteindelijk gekozen voor 3D spot UV, een speciale lak waarmee je vormen én texturen op de pagina kunt drukken. Elk neusje van een dier in het boek voelt daardoor anders.”

Nog uitdagender was het toevoegen van geuren. “Dat was compleet nieuw voor ons. We hebben gezocht naar drukkers die met sterke geurinkt konden werken en kwamen uit bij een drukkerij in Oost-Europa. Zij boden een breed palet aan geuren. We hebben stalen besteld en eindeloos geroken.”

In het boek kom je nu drie geuren tegen: een frisse geur voor de kikker, een zware geur voor de geit en een warme, zoete geur die de slak naar huis leidt. “Belangrijk was dat de geur sterk genoeg bleef hangen”, legt Ingrid uit. “Zo wordt het verhaal keer op keer echt beleefd via de neus.”

Een verhaal voor alle kinderen
Het verhaal van ‘Dit is Slak’ draait om een kleine slak die haar weg naar huis moet vinden in het donker. Ze kan niet goed zien en moet vertrouwen op zijn tast en reuk. Daarmee sluit het boek perfect aan bij de ervaring van kinderen met een visuele beperking. Toch is het nadrukkelijk een boek voor álle kinderen van drie tot acht jaar.

“We vinden het belangrijk om inclusief uit te geven”, benadrukt Ingrid. “Kinderen die niet goed kunnen zien, missen vaak een deel van de ervaring bij gewone boeken. Met dit boek krijgen zij de kans een verhaal met meerdere zintuigen te beleven. Tegelijkertijd is het ook voor kinderen zonder beperking een prachtige ervaring. We leven in een visueel dominante wereld. Met ‘Dit is Slak’ hopen we kinderen bewust te maken dat er meer manieren zijn om een verhaal te beleven. Misschien sluiten ze tijdens het lezen hun ogen wel en ontdekken ze hoe het is om op andere zintuigen te vertrouwen.”

Samenwerking maakt het mogelijk
De totstandkoming van dit bijzondere boek vroeg om durf, doorzettingsvermogen en extra investeringen. “Met name de geurtechniek is erg kostbaar”, vertelt Ingrid. “Daarom is de steun van Vereniging Onbeperkt Lezen voor ons zo belangrijk. Het geeft ons de mogelijkheid om het boek echt goed te maken en breed beschikbaar te stellen. Samen maken we dit soort innovaties mogelijk.”

Volgens Ingrid is er nog werk aan de winkel in de kinderboekenwereld. “We moeten als uitgevers een open blik houden. Niet alleen boeken maken voor het doorsneekind, maar ook voor kinderen die baat hebben bij andere vormen van lezen. Dat vraagt durf en inzet, maar de beloning is groot. We zijn trots dat we met ‘Dit is slak’ een stap in die richting hebben gezet.”

‘Dit is Slak’ verschijnt 21 januari en is vanaf dat moment breed verkrijgbaar in boekhandels in Nederland en België.