‘Brieven van verzekeraars kunnen lezen zou geen luxe moeten zijn’

Toen Dennis ten Boske op zijn achtste blind werd na een hersentumoroperatie, veranderde zijn wereld ineens compleet. Toch leerde hij snel omgaan met zijn nieuwe situatie. “Je bent als kind nog te jong om echt te begrijpen wat er gebeurt. Je past je gewoon aan. Maar dat betekent niet dat het makkelijk was”, vertelt hij.

Nu, 38 jaar later, woont Dennis in Wijk bij Duurstede, runt hij zijn eigen kleine onderneming en leest hij veel – vooral in braille. “Ik gebruik mijn brailleleesregel iedere dag. Maar ik probeer niet altijd achter de computer te zitten. Lekker op de bank of op vakantie lees ik graag brailleboeken. Lezen betekent voor mij vrijheid, ontspanning en zelfstandigheid.” Maar die vanzelfsprekendheid ontbreekt nog vaak in de praktijk. Niet alleen bij boeken, maar juist bij alledaagse informatie die nodig is om zelfstandig te kunnen leven.

Afhankelijk zijn van anderen voor basiszaken
Brieven van verzekeraars, folders van gemeenten en informatie van instanties zijn zelden beschikbaar in braille. En digitaal blijkt toegankelijkheid vaak eerder uitzondering dan regel. “Soms probeer ik het online, maar dan kom ik er gewoon niet uit. Websites zijn vaak niet duidelijk, of mijn schermlezer werkt er niet goed mee. Dan moet ik toch weer een begeleider vragen om me te helpen.”

Het gevolg? Afhankelijk zijn van anderen voor basiszaken. Niet omdat het niet anders kán, maar omdat informatie nog steeds niet structureel toegankelijk wordt aangeboden. En dat raakt meer dan gemak. Het gaat over zelfstandigheid, gelijkwaardigheid en veiligheid. “Als je formulieren niet kunt lezen of zelf online kunt betalen, ben je continu afhankelijk van anderen. Dat maakt je kwetsbaar. Ik voel regelmatig hoe belangrijk zelfstandigheid eigenlijk is. Als lezen toegankelijker zou zijn, zou dat zoveel schelen.”

Duizenden mailtjes naar horecazaken
Die afhankelijkheid speelt niet alleen bij officiële instanties. Ook in sociale situaties, zoals een avond uit eten, loopt Dennis tegen dezelfde drempels aan. “Ik heb in de loop der jaren vanuit mijn onderneming, waarin ik onder andere maatwerk brailledrukwerk lever, duizenden mailtjes naar horecazaken gestuurd met de vraag of ze een menukaart in braille willen aanbieden. De reacties zijn op één hand te tellen.” Een simpele menukaart in braille kan al een wereld van verschil maken. Maar vaak blijft die uit. En als horecagast moet Dennis dan creatief zijn: van tevoren online zoeken (als dat al lukt) of iemand vragen om de kaart voor te lezen.

“Ik voel me niet per se buitengesloten, maar het maakt wél dat ik altijd afhankelijk ben van anderen. En dat hoeft echt niet. Eén braillemenukaart per zaak, dat zou al heel fijn zijn. Niet alleen voor de Nederlandse blinden en slechtzienden, maar ook voor toeristen.” Een menukaart. Een brief. Een website. Het zijn kleine dingen – maar voor iemand met een leesbeperking maken ze het verschil tussen mee kunnen doen of aan de zijlijn staan.

Wat moet er echt veranderen?
Volgens Dennis begint het bij bewustwording. Bij ondernemers, bij gemeenten, maar ook bij de politiek. “In het VN-verdrag Handicap staat volgens mij helemaal niks over lezen. Dat zou echt anders moeten. Toegankelijk lezen hoort bij volwaardig mee kunnen doen.” Daarnaast ziet hij veel winst in duidelijke websites, minder versnipperde hulpmiddelen en vooral: het normaliseren van toegankelijke informatie.

En hij benadrukt hoe belangrijk braille blijft, juist in een tijd waarin audio populairder wordt. “Audio is fijn, maar woordbeeld blijft belangrijk. Je ziet dat mensen anders niet meer weten hoe ze moeten schrijven. Braille lezen blijft echt nodig. Maar dan moet de maatschappij dit ook faciliteren.”

De wens van Dennis
Wat Dennis hoopt? Dat zijn verhaal helpt om de ogen te openen. Dat meer bedrijven en organisaties zich bewust worden van de drempels voor de 320.000 mensen in ons land met een visuele beperking. En dat er daardoor meer mogelijk wordt gemaakt. “Ik wil gewoon zelfstandig kunnen functioneren. En met mij heel veel anderen. Toegankelijk lezen zou vanzelfsprekend moeten zijn. Voor iedereen.”

Ervaringsverhalen delen
Onbeperkt Lezen zet zich in voor een samenleving waarin iedereen kan lezen en meedoen. Met deze ervaringsverhalen laten we zien waar het schuurt, wat beter kan en waar kansen liggen. Herken je dit verhaal of heb je zelf een ervaring die gehoord moet worden? Laat het ons weten via info@onbeperktlezen.nl. Samen maken we toegankelijk lezen zichtbaar.